Jak być szczęśliwym? 

Każdy z nas ma inne podejście do szczęścia i każdy z nas inaczej do niego dąży. Nie ma jednej recepty na to jak być szczęśliwym. Jedno jest jednak pewne- nieustanne szczęście jest niemożliwe, a oczekiwanie takiego stanu rzeczy prędzej może przynieść szkody niż korzyści.

Tal Ben- Shahar, wykładowca psychologii pozytywnej na Harvardzie, przedstawił w swojej książce „W stronę szczęścia” bardzo ciekawy model. Pokazuje on 4 wzorce myślenia i działania w odniesieniu do teraźniejszości i przyszłości. W zależności od tego, w której „ćwiartce” przebywasz częściej, takie też jest Twoje poczucie szczęścia- bardziej lub mniej trwałe, pełniejsze lub tylko powierzchowne.

Koncepcję modelu przedstawia poniższa grafika.

jak znaleźć szczęście model hamburgerowy

Wzorce te są pewnego rodzaju archetypami. Każdy z nas, w różnych proporcjach i do pewnego stopnia ma w sobie coś z wyścigowego szczura, hedonisty, nihilisty lub człowieka szczęśliwego. Poniżej znajdziesz opis, czym się charakteryzuje każda część modelu oraz jakie pytania warto sobie zadać w tym miejscu (na podstawie ćwiczenia, które zaproponował Tal Ben- Shahar w swojej książce)[i].

 

Wyścig szczurów

Na początek warto zaznaczyć, że wyścig szczurów nie dotyczy tylko biznesu czy korporacji. Ćwiartka ta może charakteryzować też młodą dziewczynę, która chce zostać lekarką, wybiera się na najlepsze studia, znajduje pracę w najlepszym szpitalu, zostaje ordynatorem i… nadal nie jest szczęśliwa.

Wyścig szczurów to wzorzec, w którym ważne jest osiągniecie celu, przy jednoczesnym braku czerpania przyjemności z dążenia do tego celu. Osoby w tym wzorcu mają przekonanie, że będą szczęśliwe jeśli osiągną ten czy inny cel. Problem polega na tym, że uczestnik wyścigu szczurów po osiągnieciu celu odczuwa ulgę, którą myli ze szczęściem. Ponieważ ulga jest chwilowa, uczestnik ten porywa się na kolejne cele, bo tylko ich realizacja może przynieść szczęście.

Opisz taki moment w swoim życiu kiedy byłeś uczestnikiem wyścigu szczurów. Dlaczego i po co robiłeś to, co wtedy robiłeś? Czy potrafisz wymienić jakieś korzyści płynące z takiego trybu życia? Jaką cenę przyszło Ci zapłacić za tę gonitwę? Czego nie zauważyłeś będąc w drodze do swojego celu?

 

Hedonizm

Archetyp hedonisty według Tal Ben- Shahara, charakteryzuje się poszukiwaniem przyjemności, unikaniem cierpienia oraz zaspokajaniem potrzeb bez myślenia o konsekwencjach swojego działania. Błąd osoby o hedonistycznym podejściu do życia polega na tym, że utożsamia wysiłek z cierpieniem i bólem, a przyjemność ze szczęściem.

Mihaly Csikszentmihalyi, który zajmuje się badaniami nad szczęściem, twierdzi, że najlepsze momenty występują zwykle wtedy, gdy ciało lub umysł człowieka wysila się do granic możliwości, podejmując dobrowolne starania, by osiągnąć coś trudnego i wartościowego”. Oznacza to, że totalnie pozbawione wysiłku, hedonistyczne życie, raczej nie prowadzi do trwałego szczęścia.

Opisz czas w swoim życiu, kiedy hołdowałeś hedonizmowi i używałeś życia na całego. Czy taki tryb życia przyniósł Ci jakieś korzyści? Jaką cenę musiałeś za to zapłacić? Na jakie konsekwencje nie zwracałeś uwagi?

 

Nihilizm

Archetypowy uczestnik wyścigu szczurów żyje wyłącznie w przyszłości, nie czerpiąc przyjemności z teraźniejszości. Hedonista żyje wyłącznie teraźniejszością, nie myśląc o przyszłości. Nihilista, w tej koncepcji, to osoba, która tkwi w przeszłości i wychodzi z założenia, że cokolwiek nie zrobi, nie osiągnie szczęścia. Swoje przekonania opiera często na swoich przeszłych, nieudanych próbach osiągniecia szczęścia.

Opisz jakieś szczególne dotkliwe przeżycie, przez które poczułeś się zrezygnowany lub przez które koncentrowałeś się tylko na przeszłości. Wypisz wszystkie uczucia i myśli jakie towarzyszyły Ci wtedy oraz jakie pojawiają się teraz kiedy to piszesz.

 

Szczęście

Któregoś dnia przyszła do Tal Ben- Shahara studentka, która miała dylemat z wyborem oferty pracy. Zapytała wykładowcy, kiedy nastąpi taki moment w jej życiu, że będzie mogła przestać myśleć o przyszłości i wreszcie cieszyć się życiem.

Tal Ben- Shahar odpowiedział, że nie powinna się zastanawiać czy ma być szczęśliwa teraz czy w przyszłości, tylko raczej Jak to zrobić, żebym była szczęśliwa i teraz i w przyszłości?

Oczywiście czasem między poczuciem szczęścia teraz i w przyszłości może pojawić się pewien konflikt. Niekiedy trzeba zrezygnować z jednej rzeczy i wybrać inną. Przez większość życia możliwe jest jednak czerpanie szczęścia z tu i teraz oraz z tego co ma nastąpić.

Opisz czas kiedy byłeś naprawdę bardzo szczęśliwy albo gdy wydarzyło się coś co spowodowało u Ciebie ogromne szczęście. Przypomnij sobie jak to było, cieszyć się chwilą a jednocześnie czerpać przyjemność z przyszłych wydarzeń. Czym charakteryzował się ten stan? Po czym rozpoznawałeś, że masz poczucie korzyści teraz i na przyszłość? Jak możesz doznawać częściej tego stanu? O co potrzebujesz zadbać w swoim życiu, aby być szczęśliwym częściej?

 

Wszystko to kwestia umiaru. W codziennym życiu możesz pozwalać sobie na doświadczanie każdego z wymienionych stanów. Czasem ważne jest odłożenie przyjemności tu i teraz po to by odłożyć pieniądze na wymarzone wakacje lub na edukację. Czasem potrzebny jest hedonistyczny nastrój i pozwolenie sobie na czekoladowy deser z pyszną kawą z bitą śmietaną. Czasem potrzeba jest też chwili na smutek, zatrzymanie i pobycie w przeszłości- chociażby po to, aby wyciągnąć wnioski lub po prostu przepłakać trudną sytuację.

Pamiętaj jednak, że aby osiągnąć trwałe szczęście trzeba cieszyć się drogą do upragnionego celu. Szczęście nie polega na jak najszybszym zdobyciu szczytu ani na bezowocnym okrążeniu góry. Szczęście to radość wspinaczki na szczyt.

[i] Tal Ben- Shahar odnosząc się do licznych badań, zachęca czytelnika, aby opisywać swoje negatywne i pozytywne doświadczenia, ponieważ wpływa to na poprawę zdrowia fizycznego i psychicznego. Autor proponuje, aby przez 4 kolejne dni poświęcić codziennie 15 minut na opisanie swoich przeżyć związanych z każdą ćwiartką. Pierwszego dnia opisywany jest udział w wyścigu szczurów, drugiego- w hedonizmie, trzeciego opisywany jest stan z nihilizmu, a czwartego- stan pełnego szczęścia. Tal Ben- Shahar sugeruje, aby każdego dnia zająć się opisem tylko jednej ćwiartki.